.svg?v=133333626955077491221771076156){kind=small}
Dit is een informatiepagina. Viv Support heeft geen producten die bestemd zijn voor deze indicatie/toepassing.
Vergeet je ineens waarom je een kamer binnenliep? Heb je last van concentratieproblemen of een wazig hoofd? Je bent niet de enige. Veel vrouwen in de overgang ervaren veranderingen in hun cognitieve functies, en dat is geen toeval. Het is een bekend fenomeen dat ook wel wordt omschreven als het menopauze brein. Hoewel het soms voelt alsof je grip op je denken verliest, is er een duidelijke biologische verklaring voor deze veranderingen.
In dit artikel duiken we in wat er precies gebeurt in het brein tijdens de overgang, waarom hormonale veranderingen zo’n grote impact hebben en hoe je bewust om kunt gaan met overgangsklachten.
Wat gebeurt er in het brein tijdens de overgang?
De overgang is een natuurlijke levensfase waarin de vruchtbare periode van een vrouw eindigt. Tijdens deze fase vinden er ingrijpende hormonale veranderingen plaats, met name een afname van het hormoon oestrogeen. En juist oestrogeen speelt een essentiële rol in de werking van onze hersenen. Het heeft invloed op verschillende hersengebieden, waaronder de hippocampus, die betrokken is bij geheugen, concentratie en stemming.
Onderzoek laat zien dat oestrogeen onder andere de activiteit van neurotransmitters zoals serotonine, dopamine en acetylcholine reguleert. Deze signaalstoffen zijn belangrijk voor onze stemming, concentratie, slaap en geheugen. Wanneer het oestrogeenniveau daalt, zal het brein minder goed deze neurotransmitters kunnen reguleren. Dit kan dit leiden tot cognitieve klachten tijdens de overgang, zoals:
- Vergeetachtigheid
- Concentratieproblemen
- Moeite met het verwerken van informatie
- Slechte nachtrust
- Minder energie
Dit alles kan zorgen voor verwarring of zelfs angst. Het roept vragen op als: Hoort dit erbij? Is dit normaal? Of is er iets mis met mijn brein?
Neurowetenschap en het menopauze brein
De rol van oestrogeen in de hersenen is de afgelopen jaren steeds beter onderzocht. Een van de bekendste namen in dit vakgebied is neurowetenschapper Lisa Mosconi. Zij bracht met behulp van hersenscans in kaart hoe de overgang het vrouwelijk brein beïnvloedt.
Mosconi ontdekte dat tijdens de overgang bepaalde hersengebieden, waaronder de hippocampus en hypothalamus, krimpen, minder actief worden en minder energie verbruiken. Dit verklaart deels waarom vrouwen in de overgang vaker last hebben van vergeetachtigheid en cognitieve achteruitgang.
Haar onderzoek laat ook zien dat de overgang niet alleen tijdelijke klachten veroorzaakt, maar ook op lange termijn gevolgen kan hebben voor de hersengezondheid. Er blijkt bijvoorbeeld een verband te bestaan tussen de daling van oestrogeen en het verhoogde risico op alzheimer bij vrouwen. Er is dus zeker een risico op cognitieve achteruitgang bij veroudering.
Waarom het brein extra kwetsbaar is tijdens de overgang
Het vrouwelijk brein is bijzonder gevoelig voor hormonale schommelingen. Dat merk je bijvoorbeeld tijdens de menstruatiecyclus of zwangerschap. Tijdens de overgang zijn deze schommelingen nog heviger. De productie van oestrogeen, progesteron en testosteron daalt geleidelijk, of soms abrupt, en dat beïnvloedt het functioneren van neuronen en hersencellen. Je kunt dit bijvoorbeeld merken aan opvliegers en nachtelijk zweten. Specifieke voorbeelden van neurologische verschijnselen zijn:
- Stemmingswisselingen
- Vergeetachtigheid en concentratieproblemen
- Slecht slapen
- Angstklachten
- Zweetaanvallen en opvliegers
Al deze veranderingen grijpen op elkaar in. Een slechte nachtrust verergert concentratieproblemen, angstklachten beïnvloeden het geheugen, en opvliegers zorgen voor onderbrekingen in je cognitieve ritme en een schommelende lichaamstemperatuur.
Wat zegt onderzoek over cognitieve achteruitgang?
Cognitieve achteruitgang tijdens de overgang is reëel. Een groot deel van de vrouwen tussen de 40 en 60 jaar geeft aan moeite te hebben met geheugen, focus en helder denken. De afname van oestrogeen beïnvloedt onder andere de hippocampus, het werkgeheugen en het vermogen om informatie op te slaan.
Interessant is dat deze veranderingen bij sommige vrouwen tijdelijk zijn, terwijl andere langdurige impact ervaren. In de postmenopauze, dit is de periode na de laatste menstruatie, herstelt het brein zich vaak deels, maar dat is niet bij iedereen het geval.
Wat meespeelt zijn ook genetische factoren, leefstijl en onderliggende gezondheidsproblemen zoals hoge bloeddruk, gewichtstoename of slaapstoornissen. Ook het gebruik van bepaalde medicijnen of antidepressiva kan de klachten beïnvloeden. Voldoende slaap kan hierbij helpen, maar met schommelende hormonen heb je dat niet altijd in de hand.
Hoe herken je het menopauze brein?
Er is geen vaste checklist, maar er zijn wel duidelijke signalen waar vrouwen alert op kunnen zijn:
- Je vergeet afspraken of waar je je sleutels hebt gelegd
- Je mist de rode draad in gesprekken
- Je hebt moeite om je aandacht bij taken te houden
- Je voelt je mentaal trager of ‘wazig’
- Je reageert emotioneler dan normaal
Het is belangrijk om deze verschijnselen serieus te nemen. Niet omdat het altijd zorgwekkend is, maar omdat begrip en kennis hierover rust geven. Veel vrouwen denken dat er iets mis is met hen, terwijl het in feite een normale reactie is op hormonale veranderingen tijdens de menopauze.
Wat kun je doen bij klachten tijdens de overgang?
Hoewel je de afname van vrouwelijke hormonen niet kunt stoppen, zijn er wél manieren om het brein te ondersteunen in deze periode. Hier zijn enkele mogelijkheden:
1. Leefstijl aanpassen
Zorg voor voldoende lichaamsbeweging. Dit stimuleert de aanmaak van nieuwe hersencellen en verbetert de doorbloeding van bloedvaten en de hersenen. Slaap is essentieel. Een goede nachtrust helpt je brein herstellen en functioneert als een ‘grote schoonmaak’. Vermijd stress waar mogelijk. Chronische stress verhoogt het risico op cognitieve problemen. Eet voedzaam. Vette vis, antioxidanten en vezels dragen bij aan een gezond brein.
2. Hormoontherapie overwegen
Voor sommige vrouwen kan hormoontherapie helpen om cognitieve klachten te verminderen. Dit gebeurt altijd in overleg met een gynaecoloog en op basis van een individuele risico-inschatting. Hormoontherapie is niet voor iedereen geschikt, maar bij ernstige cognitieve verschijnselen kan het een waardevolle interventie zijn. Vraag wel om bio-identieke hormonentherapie, dat is echt belangrijk.
3. Professionele begeleiding
Soms helpt het enorm om met een gespecialiseerde therapeut of gynaecoloog te praten. Niet alleen om klachten te verlichten, maar ook om je zorgen te delen. Vrouwen durven niet altijd open te praten over vergeetachtigheid of een ‘wazig hoofd’, terwijl dit juist bespreekbaar maken zorgt voor erkenning en opluchting. Hoeveel procent van de vrouwen klachten ervaart is onduidelijk omdat er een taboe heerst op dit onderwerp.
Veelgestelde vragen over het menopauze brein
1. Is vergeetachtigheid tijdens de overgang normaal?
Ja, veel vrouwen ervaren vergeetachtigheid en concentratieproblemen tijdens de overgang. Dit komt door de afname van oestrogeen, dat invloed heeft op geheugen en hersenfuncties. Stimulatie door bijvoorbeeld focusoefeningen of juist ontspannende therapieën kunnen uitkomst bieden.
2. Gaat het menopauze brein vanzelf over?
Bij sommige vrouwen verdwijnen de cognitieve klachten na de overgang, anderen houden er langer last van. Leefstijl en ondersteuning spelen een grote rol in herstel. Er vinden verschuivingen plaats in je lichaam, dit heeft invloed op jouw lichaam. Leren omgaan met deze nieuwe situatie is daarom van groot belang,
3. Kan hormoontherapie helpen bij concentratieproblemen?
In sommige gevallen wel. Hormoontherapie kan bijdragen aan verlichting van cognitieve klachten, maar moet altijd worden afgestemd met een arts of gynaecoloog. Zorg dat je serieus wordt genomen en zoek samen naar een oplossing die jouw verlichting kan bieden. Vraag om bio-identieke hormonen. Uiteraard zul je er zelf ook bewust aan moeten werken om het beste resultaat te behalen.
Wil je meer informatie over het ondersteunen van een menopauze brein? Klik dan hier.
